Sztuka dyskusji – konspekt wykładu z 07.02.17

Jacek Bezeg

Uważam, że sztuka konstruktywnej i kulturalnej   rozmowy to coś czego brakuje nam bardzo, bardzo. Poniżej próba poinformowania o dokuczliwości tego braku szerszego grona.

Znaczenie mowy ==> Zasadnicza różnica pomiędzy człowiekiem a pozostałymi mieszkańcami Ziemi

Komunikacja, przekazywanie i gromadzenie wiedzy, tworzenie organizacji, tworzenie państw, urzędy, biurokracja

 

Istota i zastosowanie

Definicja = zorganizowana wymiana myśli, najlepszy sposób korzystania z mowy

Rozwiązywanie problemów, planowanie działań, uzgadnianie stanowisk, rozładowanie konfliktów

 

Rodzaje dyskusji i zasady prowadzenia

Podział – wedle ilości uczestników i sposobu prowadzenia

Jednoosobowa – sposób samodzielnego rozpatrywania problemów i sytuacji

Spontaniczna – między dwoma osobami lub w większym gronie – niezobowiązująca rozmowa na konkretny temat

Parlamentarna – przewodniczący, wszyscy partnerzy równoprawni, protokołowana

Przed zespołem rozstrzygającym – dwie strony o przeciwnych stanowiskach, → Przyznanie racji

Wielostopniowa – podział na grupy ze względu na zbyt dużą liczbę dyskutantów

 

Podział – wedle stanowisk uczestników

Wojownicza – starcie przeciwników

Budująca – pogłębiająca wiedzę, przekonania, doskonaląca umiejętności

 

Podział – ze względu na cele

Wolna – przełamanie impasu, pełna swoboda tematów wypowiedzi

Sesja pomysłowości – zbieranie wszelkich koncepcji bez oceniania (burza mózgów)

Teoretyczna – filozoficzna, religijna, naukowa – odkrycie prawdy

Praktyczna – przygotowanie konkretnych działań

Efektywna – sformułowaniue konkretnego wniosku w konkretnej sprawie

Panelowa – kilku ekspertów spiera się przed publicznością, a potem ona zadaje pytania

 

Kontrargumentacja – Zarzuty

Merytoryczny – błędna teza, lub przesłanki, błędy logiczne

Formalny – popełniono błędy, nieścisłości w organizacji dyskusji

Sokratesa – wykazanie, że z przyjętych przesłanek wynika teza przeciwna

Niespójność – wykazanie niespójności w tezach przeciwnika, (czasem) wystarczy wymagać precyzji

 

Przygotowanie do udziału w dyskusji

Kultura, dyscyplina, logika, wymowa, precyzja, umiejętność słuchania ze zrozumieniem, wiedza, opanowanie, odwaga, uwaga, zwięzłość, znajomość psychiki przeciwników, rozwaga

 

Wady, błędy i nieuczciwości

Dogmatyzm – Kto wypowiada twierdzenia, których inni uczestnicy dyskusji nie uważają za niesporne, i nie przytacza argumentacji na poparcie swego stanowiska, ten wypowiada się w sposób dogmatyczny

Nie trzymanie się tematu – mówi, o czym chce nie zważając na innych

 


Erystyka – Sztuka prowadzenia sporów

Artur Schopenhauer

Doprowadzanie do korzystnego rozwiązania bez względu na prawdę.

Wypisy : Oto skrót sposobów nieuczciwej dyskusji (dialektyki erystycznej):

  1. Uogólnienie (instantia) – rozszerzając wypowiedź przeciwnika poza jej normalne granice (bardziej ogólnikowe twierdzenie łatwiej zaatakować).
  1. Zastosowanie homonimii do jakiegoś słowa użytego przez przeciwnika, by rozszerzyć jego wypowiedź i wtedy ją obalić.
  1. Przyjąć twierdzenie powiedziane w sensie relatywnym jako powiedziane absolutnie lub ująć je pod innym kątem i w ten sposób je obalić (relative – absolute).
  1. Podawanie rozproszonych przesłanek (także błędnych), tak by przeciwnik nie zorientował się, do czego zmierzamy, a kiedy przeciwnik już zaakceptuje wszystko, co potrzebne, robimy z nich wniosek przez niego niespodziewany.
  1. Ukryta petitio principii: Zakładać to, co chcemy dowieść, używając na początku zmienionych nazw lub posługując się na początku ogólnikami, które łatwiej zaakceptować.
  1. Zadawać wiele pytań naraz i obszernie, ukrywając to, na czym zależy nam w odpowiedziach przeciwnika – trudno mu wtedy zorientować się w biegu rozumowania i przeoczy nasze ewentualne błędy i braki we wnioskowaniu.
  1. Wyprowadzić przeciwnika dyskusji z równowagi (przez bezczelne zachowanie względem niego, im bardziej subtelne i trudne do wykrycia przez obserwatorów dyskusji, tym lepiej), gdyż zdenerwowany nie będzie w stanie wszystkiego przemyśleć i dopilnować, a także straci pewność siebie.
  1. Pomieszać kolejność wnioskowania (zadając pytania w niewłaściwej kolejności), tak że przeciwnik pogubi się w wywodzie.
  1. Zadawać pytania do poszczególnych przypadków, na które przeciwnik prawidłowo odpowie i następnie, bez pytania go, założyć, że zgodził się z tezą, która potwierdzałyby te przypadki (choć wcale nie musi ona koniecznie z nich wynikać).
  1. Wybrać słowa/porównania, które będą nam pasowały. Np. kiedy przeciwnik proponuje jakąś zmianę, nazwać ją złośliwie “nowinką” i przeciwstawić “zastanemu porządkowi”. Natomiast kiedy od nas wychodzi taka propozycja, przeciwstawiamy ją “zacofaniu”. Podobnie inne rzeczy – nadając nazwy pozytywne lub negatywne w zależności od potrzeby.
  1. Dać przeciwnikowi do wyboru między proponowaną przez nas tezą a przejaskrawioną antytezą. (Szare obok białego wydaje się czarnym, a obok czarnego wydaje się białym).
  1. Triumfalnie ogłosić, że dowiodło się czegoś, choć wcale z dyskusji tak nie wynika (często skutkuje przy nieśmiałym przeciwniku).
  1. Przedstawić przeciwnikowi jakiekolwiek słuszne, choć nie oczywiste, stwierdzenie. Jeśli odrzuci (przez podejrzliwość) – wykazujemy, że jest słuszne i triumfujemy; jeśli przyjmie – mamy plus, bo zgodził się z naszym twierdzeniem.
  1. Argumentum ad hominem lub ex concessis: Szukać w tym, co przeciwnik mówi, jakiejś sprzeczności z akceptowaną przez niego szkołą, grupą, do której należy lub sposobem postępowania. Np.: “I ty, Polak, mówisz takie rzeczy!?”
  1. Kiedy przeciwnik postawił mocny kontrargument, wykorzystać podwójne znaczenie tego, co powiedzieliśmy, mimo że początkowo nie o to znaczenie nam chodziło.
  1. Mutatio controversiae: Widząc, że przeciwnik podąża argumentacją, którą nas pobije, wytrącić go z biegu, zmienić temat, odwrócić uwagę.
  1. Kiedy przeciwnik żąda konkretnych argumentów przeciw jego twierdzeniu, a ich nie znajdujemy, uciec się do ogólników powiązanych z jego tezą i później je podważyć argumentując choćby omylnością ludzkiej wiedzy.
  1. Fallacia non causae ut casae: Potraktować uzgodnione wspólnie przesłanki jako dowód naszej tezy, choć brakuje wśród nich jeszcze kilku, których nie przyjęły obydwie strony.
  1. Kiedy przeciwnik użył argumentu tego typu, o jakich piszemy (nieuczciwych), lepiej jest nie tyle wykazać jego pozorność, ale użyć podobnego argumentu, który postawi przeciwnika w gorszej pozycji niż gdybyśmy wykazali pozorność jego argumentu.
  1. Podać to, do czego przekonuje nas przeciwnik, za petitio principii, kiedy przekonuje nas do czegoś wątpliwego, spornego. Wydaje się to wtedy bardzo prawdopodobnym dla słuchaczy, bo widzą w tym także problem tak jak w głównym problemie dyskusji.
  1. Opierać się tak długo argumentacji przeciwnika, nie uznając jej, aż rozszerzy je poza granice prawdy, tak że łatwo obalimy taki argument. Powstaje wtedy wrażenie, że obaliliśmy główny argument.
  1. Argumentum ad auditorem – zwracać się bezpośrednio do audytorium, zamiast do oponenta. Zamiast odpowiadać racjonalnie na zarzuty stawiane przez rozmówcę, w sposób populistyczny, odwoływać się do gustów i upodobań słuchaczy. Pozyskanie audytorium ma na celu wywarcie presji na oponencie, który nie będzie miał śmiałości przeciwstawić się opiniom grona słuchaczy.
  1. Dywersja: Widząc, że zaczynamy przegrywać, rozpoczynamy mówić zupełnie o czymś innym, jak gdyby to było argumentem przeciwnym (bezczelne, kiedy nie dotyczy to w ogóle tematu dyskusji).
  1. Argumentum ad verecundiam: Używać zamiast argumentów odwołań do autorytetów, szczególnie tych, które są powszechnie szanowane, w razie potrzeby przekręcając lub fałszując cytaty. Słabość: Jeśli przeciwnik jest dobrze zorientowany, może to wykazać lub podać inny autorytet mający inne zdanie w tej kwestii.
  1. Przyklejanie etykietki – Kiedy twierdzenie przeciwnika podobne jest do jakiejś herezji, błędnej nauki, ktoś może przyczepić mu etykietkę nazywając ją spirytualizmem, idealizmem itp.
  1. Powiedzieć, że w teorii to ładnie wygląda, ale praktyka pokazuje inaczej. (Jak gdyby teoria czegoś nie uwzględniała).
  1. Zadać pytanie związane z tematem, na które przeciwnik nie będzie w stanie odpowiedzieć i w ten sposób, pokazując jego niekompetencję, przekonać wszystkich, że to my mamy rację.
  1. Argumentum ab utili: Zadziałać na wolę, a nie na rozum – kiedy uda nam się przekonać, że korzystniej dla wszystkich (a przynajmniej słuchaczy, zwolenników), żebyśmy przyjęli nasze rozwiązanie (choćby było ono zupełnie błędne), będą chcieli bardziej przychylić się do naszej argumentacji.
  1. Sprawić przez potok bezsensownych słów (pozornie wyglądający dobrze, z poważną miną), że przeciwnik pogubi się, uznając je za najważniejszy argument tezy. Działa szczególnie wtedy, gdy przeciwnik udaje, że wszystko zrozumiał.
  1. Jeśli przeciwnik ma rację, ale użył błędnej argumentacji, obalić argument, uznając, że obaliliśmy całą tezę. Jest to jedna z najpowszechniej używanych metod erystycznych.
  1. Metoda ironicznej niekompetencji- Granie głupa: Jeśli przeciw racjom wysuniętym przez przeciwnika nic nie potrafimy znaleźć, z subtelną ironią należy ogłosić swoją niekompetencję: “To, co pan mówi, daleko wykracza poza granice mojej ubogiej pojętności, nie wykluczam przeto, iż ma pan rację, zrozumieć tego jednak nie potrafię”. Jeśli wśród słuchaczy cieszymy się jakimś uznaniem, delikatnie dajemy im do zrozumienia, iż oponent plecie bzdury. Z chwytu tego można korzystać tylko w tych warunkach, gdy pewni jesteśmy, że słuchacze mają nas w wyższym poważaniu niż przeciwnika, np. gdy dochodzi do sporu między profesorem a studentem. Oparcia szuka się we własnym autorytecie, nie w racjach.
  1. Argument ostatni – ad personam: Widząc, że przeciwnik jest mocniejszy, atakować go osobiście, obrażać lub w jakikolwiek sposób porzucać prawdziwy przedmiot sporu. Rzucać inwektywami – używanie słów obraźliwych wobec przeciwnika, np. “Ty i całe twoje stronnictwo jesteście przykładami chorej ambicji, przy maleńkich móżdżkach”.

Źródła:

http://forum.egzaminzawodowy.info/tematy120/dyskusja-i-jej-rodzaje-vt2084.html

https://www.arslege.pl/19199/materialy-edukacyjne/9442/dyskusja-i-jej-rodzaje/

https://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/sztuka-dyskusji/

http://www.karieramanagera.pl/edukacja-i-rozwoj/komunikacja-formalna/szesc-regul-udanej-dyskusji

https://pl.wikipedia.org/wiki/Erystyka

34 total views, 1 views today

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *